اطلاعات اقتصادی ژاپن

 

 موقعیت جغرافیایی

کشور ژاپن (نیپونNippon  یا نیهونNihon  به زبان ژاپنی) مجمع الجزايري است در اقیانوس آرام به طول 3800 کیلومتر كه در امتداد شمال شرقي قاره آسيا واقع شده و مركب از 4 جزيره اصلي به­نام­هاي هوكايدو، هنشو، شيكـوكــو، كيـوشــو و 6848 جزيره كوچك (مجموعاً 6852جزيره) مي­باشد و 378000 كيلومتر مربع وسعت دارد و از نظر مساحت شصت و یکمین کشور جهان محسوب می شود. كل خاك ژاپن معادل 3/0 درصد مساحت خاكي كره زمين (کمتر از یک چهارم مساحت ایران) بوده و73% از مساحت اين كشور را كوهساران جنگلي تشكيل داده است. بلندترين قله ژاپن فوجي نام داردكه ارتفاع آن 3776 متر است. (ميـزان بارش بـاران در ژاپن بطور متوسط ساليانه 1700 الي 1800 ميليمتر مي باشد).

 جمعیت

بر اساس سرشماری سال 2015 ، جمعیت ژاپن در اول ماه اکتبر همان سال، 127 میلیون و 94 هزار و 745 نفر (رتبه یازدهم در جهان) بود که در مقایسه با سرشماری پنج سال پیش از آن، 8/0 (صفر ممیز هشت) درصد کمتر است. این سرشماری نشان می دهد که روند کاهش جمیعت ژاپن (از اولین سرشماری انجام شده در سال 1920 به این سو) آغاز شده است.

تراکم جمعیت در هر کیلومتر مربع 338 نفر می باشد. از نظر طول عمر با میانگین 7/83 سال اولین رتبه جهان را به خود اختصاص داده است. (ایران با میانگین طول عمر 5/74 سال، رتبه 45 است).

ترکیب جمعیت از نظر رده بندی سنی :

0 تا 14 سال:   6. 12 %

15 تا 65 سال:    3. 60 % 

65 سال به بالا:      1. 27 %

 

آموزش و تحصیلات

نظام آموزش عمومی در ژاپن قدمت زیادی داشته و سابقه آن در عصر مدرن به حدود 150 سال پیش باز می گردد. در این کشور دانش آموزان از سن 6 تا 12 سالگی در دوره ابتدایی و تا 15 سالگی در دوره راهنمایی تحصیل می کنند. سال تحصیلی ژاپن از آوریل (اواسط فروردین ) آغاز می شود.

همچنین طبق آمار سال 2015 بیش از 61 %  از فارغ التحصیلان دبیرستان ها، وارد کالج یا دانشگاه و بسیاری دیگر وارد کالج های دوساله یا مراکز فنی و حرفه ای می شوند که از این نظر در رده سی و دوم جهان قرار می گیرد.

 

منابع انسانی در ژاپن

شرکت های ژاپنی بر اساس این ایده که «یک شرکت یک شهروند است» برای توسعه منابع انسانی اهمیت بسیاری قائل هستند. در شرکتهای ژاپنی کارمندان ارشد به افراد کم تجربه آموزش می دهند که چگونه کارهای روزمره را به انجام برسانند. همچنین برنامه های آموزشی متنوعی در همین رابطه تدارک دیده می شود. در مدارس و برخی ادارات ژاپن برنامه ای تحت عنوان جمع آوری زباله تدارک دیده می شود تا افراد ضمن پاکیزه نگهداشتن محیط خود، خدمت به مردم و جامعه را نیز بیاموزند.

آمار نشان می‌دهد که 000/500/63 نفر از مردم ژاپن شاغل هستند (2016). اصلاحات ساختاری انجام شده از سال 2013 به بعد، نرخ اشتغال را افزایش داده است. با توجه به روند کاهش و پیری جمعیت ژاپن، دولت این کشور افزایش اشتغال زنان، افراد مسن، تسهیل ورود نیروی کاری خارجی ، استفاده از روبات و سیستم های هوشمند را برای جبران کمبود نیروی کار تشویق می کند. برای اولین بار پس از سالها، تعداد نیروی کار خارجی شاغل در ژاپن در سال 2016 از مرزک یک میلیون نفر گذشت.

 

حقوق و مزایای نیروی انسانی

حقوق و مزایای شرکت، حق‌ عائله‌مندی (براساس تعداد اعضای خانوار), حق مسکن (براساس اینکه کارمند خانه‌دار یا مستقل باشد یا خیر)، فوقالعاده کار در شعب وابسته به شرکت در خارج, فوقالعاده اضافه‌کاری, اضافه‌کاری روزهای تعطیل, فوقالعاده شب‌کاری, پاداش‌های ویژه‌ ( مانند حق تفاوت زمان، حق کشیک، پاداش سال‌نو و انجام کارهای فوق‌العاده در مواقع ضروری) نیز از جمله دیگر پرداخت‌های شرکت است. در صورت فوت نیروی کار، به بازماندگان 35 میلیون ین (حدود 320 هزار دلار آمریکا) و در صورت از کار افتادگی نیز مبلغی بین یک و نیم تا 35 میلیون ین (بر حسب میزان از کارافتادگی) پرداخت می‌شود.

پدیده ای به نام  "کاروشی Karoshi" یا "خودکشی از فرط کار زیاد" در ژاپن وجود دارد که ناشی از فرهنگ کاری، روحیات ویژه ژاپنی ها و همچنین روش بعضاً استثمارگونه شرکت ها می باشد. هر سال تعدادی از کارمندان (بویژه کارمندان جوان) به دلیل فشارهای روانی ناشی از کار سنگین و طولانی مدت دست به خودکشی می زنند. دولت ژاپن در تلاش است با وضع قوانین جدید، برخورد با شرکت های خاطی و فرهنگ سازی، کاروشی را به تدریج کاهش داده و از بین ببرد.

 

ویژگی های جمعیتی و وضعیت اشتغال منابع انسانی

در دهه 1980 و 1990 ، ژاپن سیاست کاهش موالید را در پیش گرفت که به تدریج به کاهش جمعیت این کشور منتهی شد. پیش‌بینی می شود جمعیت ژاپن در سال 2050 از 126 میلیون فعلی (2016) به حدو 100 میلیون نفر کاهش یابد. افزایش جمعیت سالخورده در رده سنی 65 سال و بالاتر (حدود 1. 27 درصد جمعیت)، افزایش تعداد بازنشستگان،کاهش نرخ تولد (حدود 25/1)، کاهش جمعیت جوان در رده سنی 20 ساله (حدود یک پنجم جمعیت سالخورده)، پایین‌بودن نسبت کودکان زیر 15 سال در مقایسه با سایر کشورهای جهان، کمبود جمعیت آماده به کار در آینده، هزینه سنگین پرداخت حقوق بازنشستگی و هزینه درمان، تجرد بیش از 4 میلیون زن و مرد ژاپنی و ... از عوارض و مشکلات جمعیتی این کشور  است. در سال‌های اخیر، دولت سیاست تشویق مردم به فرزندآوری را در پیش گرفته است. پرداخت 420000 هزار ین پاداش برای تولد هر بچه و تامین هزینه‌های دوران بارداری و زایمان و درمان، از جمله این تشویق‌هاست که چندان هم موثر نبوده است.

 

ژاپن در میان کشورهای پیشرفته مانند فرانسه، آلمان، هلند، انگلستان، آمریکا و منطقه پولی یورو، نه تنها پایین‌ترین نرخ بیکاری را دارد بلکه با کمبود نیروی کار نیز مواجه است. نظام بازنشستگی در ژاپن هم بر موازنه منابع انسانی آن تأثیرگذار است. سن بازنشستگی در سال‌ 1985، 55 سال و در سال 2001، 60 سال بود که در حال حاضر به 65 سال افزایش یافته است. امروزه تمایل فزاینده‌ای در شرکتها جهت استخدام مجدد منابع انسانی از طریق قراردادهای بعد از بازنشستگی (با دریافت حدود 75 درصد از کل دریافتی سال آخر خدمت) بوجود آمده است. علت اصلی این امر نیز عدم تعادل در ساختار سنی جمعیت شاغل است که نگرانی‌های زیادی را ایجاد کرده است. میانگین سن کارکنان در بسیاری از شرکت ها بالای 40 سال است. شرکت ها نگران کمبود منابع انسانی در رده‌های مدیریتی و حرفه‌ای بوده و در صدد هستند تا حد امکان تجارب نسل قدیم را به جوانان شاغل در شرکت منتقل سازند.

 

باتوجه به قوانین سخت مهاجرت و کار ژاپن و همچنین ملاحظات فرهنگی و اجتماعی ژاپنی ها، تامین نیروی کار از خارج از کشور به نسبت دیگر کشورهای توسعه یافته سهم کمتری در اقتصاد و بازار نیروی انسانی دارد. دولت ژاپن بر آن است تا جایی که ممکن است با تشویق اشتغال زنان، بازنشسته ها، استفاده از روبات و مانند آن به سراغ نیروی کار خارجی نرود.   

 

 کشاورزی

70 درصد خاک ژاپن را جنگل پوشانده، از این رو بخش کمی از آن (حدود 13 درصد) مساعد کشاورزی است. سهم کشاورزی در تولید ناخالص داخلی این کشور تنها 1 ممیز 2 دهم درصد و سهم آن در اشتغال حدود 3 درصد است. 4 میلیون 500 هزار هکتار زمین کشاورزی در ژاپن وجود دارد که 2 میلیون 465 هزار هکتار آن به کشت برنج و مابقی به چای، سبزی و میوه جات اختصاص یافته است. این کشور در تولید برنج خودکفاست ولی 60 درصد از مواد غذایی خود را وارد می کند.

در سال 2015 تعداد 2 میلیون و 100 هزار نفر در ژاپن به کشاورزی اشتغال داشتند که 5 / 63  درصد آنها بالای 65 سال سن داشتند. با توجه به کمبود شدید نیروی کار در بخش کشاورزی، دولت ژاپن در دسامبر 2016 اعلام کرد به تدریج اشتغال کارگران خارجی متخصص (تحصیل کرده و آشنا به زبان ژاپنی) در بخش کشاورزی در مناطق ویژه اقتصادی استراتژیک مانند آکیتا، ایباراکی،آی ایچی و ناگاساکی امکان پذیر خواهد شد.  

ژاپنی ها با بکار گیری شیوه های مدرن کاشت و داشت و برداشت محصولات متنوعی را با کیفیت مناسب تولید می کنند. برداشت در واحد سطح زیرکشت در ژاپن بسیار بالاست ولی در هر صورت پاسخگوی نیاز جمعیت کشور نیست. برنج با تولید 7 میلیون و 800 هزار تن در سال 2015 ، مهم ترین محصول کشاورزی ژاپن بوده که از این نظر رتبه دهم جهان است. از نظر میزان مصرف برنج نیز ژاپن رتبه 9 جهان را دارد.

نظام اقتصادی

نظام اقتصادی ژاپن سرمایه داری متکی بر بازار آزاد است. انسجام تقریباً بی نظیر بخش خصوصی و بخش دولتی، ساختار در هم تنیده تولیدکننده ـ تامین کننده ـ توزیع کننده که به آن «کایرتسو Keiretsu » می گویند و تضمین مادام العمر شغلی برای بخش عمده جمعیت از ویژگی های منحصر به فرد اقتصاد ژاپن است. در این کشور سیاست، اقتصاد و اجتماع کاملا به هم پیوسته است زیرا ژاپنی ها عقیده دارند اتحاد و پیوستگی این سه عنصر باعث حفظ امنیت ملی، ایجاد اشتغال و توزیع مناسب ریسک ـ فایده بین آحاد مردم می گردد.

زمینه های توسعه اقتصادی ژاپن در عصر مدرن در دوران امپراتور میجی و از سال 1868 تا 1912 پایه ریزی شد که از آن به « انقلاب میجی Meiji » یاد می شود. اقدامات امپراتور میجی در واقع نقطه شروع حرکت ژاپن از یک جامعه فئودالی به سمت یک جامعه نوین سرمایه داری محسوب می گردد.

 

سیاست ها و دوره های رشد اقتصادی ژاپن

ژاپن بعد از جنگ جهانی دوم تقریباً در هر دهه یک سیاست اقتصادی متفاوت در پیش گرفت:

1960 ـ 1945 : دوره یا سیاست بازسازی صنایع که ویژگی آن، دولت قوی و سازمان های اقتصادی ضعیف است. در این دوره خط مشی ها و اقدامات زیر در پیش گرفته شد:

مداخله ابزاری و غیر مستقیم دولت در اقتصاد

تشویق رقابت بین شرکت ها و سازمانهای اقتصادی

حمایت دولت از صنایع به منظور رقابت خارجی بهتر

تاکید بر صنایعی مانند زغال سنگ، فولاد، برق،کشتی سازی و...

پرداخت یارانه به منظور حفظ قیمت ها

حمایت از ورود فن آوری و صنایع جدید

توجه بیشتر به استقرار صنایع سنگین و افزایش صادرات

مدرنیزاسیون صنعت فولاد و سایر صنایع پایه ای

توجه به تولید انبوه در خودرو و سایر کالاهای مصرفی

 

دهه 1960 : دوره رشد سریع

دهه 1960 دوره رشد سریع در اقتصاد ژاپن بود؛ در این دوره، آزاد سازی تجاری و آزاد سازی سرمایه، بعنوان ایده ای نو پدید آمد. مهم‌ترین خط مشی های این دوره عبارتند از:

ادامه حمایت از صنایع خاص مانند خودرو و کامپیوتر تا هنگامی که این صنایع بتوانند با کشورهای خارجی رقابت کنند.(تعویق در آزادسازی اقتصادی)

توسل دولت به سیاست های تعرفه ای به منظور حمایت از صنایع داخلی

افزایش تعداد شرکتها از راه بازسازی صنایع

تشویق سرمایه گذاری مستقیم خارجی

 

دهه 1970: آغاز سیاست حمایت از صنایع با فن آوری برتر و محیط زیستی

از دهه 1970 دوره حمایت از صنایع با فن آوری برتر و حمایتهای محیطی زیستی آغاز گردید. مهم‌ترین خط مشی‌های این دوره عبارت بودند از:

بهبود محیط کاری، افزایش سرمایه گذاری در بخش تحقیق و توسعه ، تقویت آموزش

تقویت صنایع کامپیوتر و هواپیمایی

تشویق توسعه تکنولوژی و پرداخت یارانه به این گونه صنایع

توجه به روابط بین المللی و محیطی و منابع طبیعی

حمایت از صنایع پشتیبان در امر تحقیق و توسعه

حمایت از صنایع با بهره وری سریع و بالا  

 

دهه 1990 : شکست حباب رشد اقتصادی
در اواخر دهه 1980 حباب رشد اقتصادی سریع و افسانه ای ژاپن شکست و اقتصاد این کشور (که دومین اقتصاد بزرگ جهان بعد از آمریکا بود) وارد دوره کاهش رشد و رکود گردید. نظام مالی و بانکی ژاپن دچار مشکل گردید و به تدریج رقبای بزرگی مانند چین وارد عرصه رقابت اقتصادی بین المللی شدند.

طی دهه های 1990 و 2000 سیاست های ژاپن عمدتاً به اصلاح نظام مالی کشور معطوف گردید و تلاش ها برای خروج کشور از رکود اقتصادی نتیجه قابل توجهی در بر نداشت. رکود سال 2008 آمریکا، اقتصاد ژاپن را (که مدتها به آشفتگی اقتصادی، بی ثباتی دولت ها و نرخ منفی رشد GDP واقعی دچار بود) با خطر  بی سابقه ای روبرو کرد بگونه ای که میانگین شاخص سهام نیک کی Nikkei 42 درصد کاهش یافت.

 

دهه 2010 : آبه نومیکس و سیاست های ضد رکود

با روی کار آمدن آقای شینزو آبه بعنوان نخست وزیر ژاپن در اوایل دهه 2010 سیاست اقتصادی سه پیکانی سه وجهی وی که به "آبه نومیکس Abenomics" مشهور است آغاز گردید. هدف اصلی آبه نومیکس اصلاح ساختار اقتصادی، خروج اقتصاد ژاپن از رکود و روند کاهش تورم (deflation) از طریق تحریک رشد و ایجاد تورم 2 درصدی بود. سه پیکان یا پایه اصلی آبه نومیکس که سیاست اقتصادی رسمی دولت ژاپن محسوب می شود عبارتند از:

ـ سیاست پولی تهاجمی: اتخاذ سیاست های پولی نامتعارف مانند خرید کلان اوراق قرضه دولتی از سوی بانک مرکزی (400 میلیارد دلار در سال) با هدف افزایش تورم به سطح 2 درصد در سال

ـ سیاست مالی تهاجمی یا انبساطی: افزایش هزینه کرد دولت در بخش زیرساخت، مدارس و غیره

ـ اصلاحات ساختاری: مانند بهبود و بازسازی بخش های کشاورزی، بهداشت و انرژی به منظور تقویت رشد و تاثیرگذاری میان مدت و بلند مدت در اقتصاد. دولت بطور خاص به افزایش رقابت، بهره وری و جابجایی در بخش نیروی کار و سایر بخش ها تمرکز دارد.

در نتیجه اصلاحات ساختاری در اقتصاد ژاپن، حضور بیشتر زنان و جوانان در بازار کار و استخدام کنترل شده نیروی کار خارجی در برخی حوزهای اقتصادی تشویق شده و افزایش صادرات محصولات کشاورزی از طریق پیمان های چندجانبه، کاهش قیمت و افزایش رقابت پذیری در این بخش مد نظر قرار گرفته است. تقویت صنایع هوا ـ فضا (مانند ساخت هواپیمای مسافری، ماهواره و پرتاپ کننده ماهواره) ، نظامی، تحقیق و توسعه و فن آوری بالا از دیگر سیاست های اقتصادی ژاپن محسوب می شود.

 

 تولید ناخالص داخلی GDP))

براساس آمار موجود، تولید ناخالص داخلی ژاپن بعنوان سومین اقتصاد بزرگ جهان در سال 2016 و براساس معیار برابری قدرت خرید، به رقم 4 تریلیون و 932 میلیارد دلار بالغ گردید. تولید ناخالص داخلی ژاپن در سال 2016 یک درصد رشد داشت؛ این رقم در سال 2015 نیم درصد بود.

حجم تولید ناخالص داخلی ژاپن در بین کشورهای آسیایی بعد از چین در ردیف دوم قرار دارد.

همچنین سرانه تولید ناخالص داخلی براساس معیار برابری قدرت خرید هر ژاپنی در سال 2016 ،  38900 و در سال 2016 38600 دلار بود که از این نظر در بین 187 کشور جهان رتبه 41 را به خود اختصاص می دهد.

 

 

 تولید ناخالصی ملی(GNI)

 ژاپن با رقم 6/4 تریلیون دلارف از نظر قدرت خرید ناخالص ملی در بین 181 کشور در سال 2015 بعد از امریکا، چین و هند در رتبه چهارم قرار گرفت.

 

 

جهانگردی

 بین سالهای 1950 تا 1960 کشور ژاپن در چشم بازدیدکنندگان خارجی یک کشور سنتی و قدیمی بود. اما در گذر از دهه 1970 و شکوفایی حیرت انگیز صنایع و توسعه همه جانبه ژاپن، مسئولان صنعت توریسم کشور سعی کردند که از توریسم بعنوان اهرمی تبلیغاتی برای به نمایش گذاشتن پیشرفت های صنعتی کشور بهره برداری کنند.

بنابراین بسیاری از آژانس های توریستی در کنار برنامه هایی که برای بازدید از نقاط سنتی ترتیب می دادند، بازدید هایی تحت عنوان تور صنعتی نیز تدارک می دیدند مانند بازدید از کارخانه های اتومبیل سازی یا ساخت وسایل برقی و الکترونیکی. در ابتدای دهه 1990 درآمد توریستی ژاپن به 494/30 میلیارد دلاد رسید پس از آن صنعت توریسم بعنوان یکی از راه های کسب درآمد ملی در دستور کار مسئولان ژاپنی قرار گرفت.

ژاپن قصد دارد تا سال 2020 (المپیمک توکیو)، 40 میلیون جهانگرد جذب کرده و 8 تریلیون ین (حدود 70 میلیارد دلار) درآمد کسب نماید.

در سال 2106 تعداد 24 میلیون و 39 هزار جهانگرد وارد ژاپن شد که 22 درصد نسبت به سال قبل افزایش داشت و بالاترین میزان ورود جهانگرد به ژاپن از سال 1964 (المپیک توکیو) به بعد محسوب می شود. هزینه کرد سرانه هر جهانگرد در این سال  155133 ین (حدود 1400 دلار) بود که نسبت به سال قبل 17 درصد کاهش داشت. طی سالهای اخیر بیشترین جهانگرد به ترتیب از کشورهای زیر وارد ژاپن شده اند:

چین، کره جنوبی، تایوان، هنگ کنگ، آمریکا، تایلند، استرالیا، مالزی، فیلیپین، سنگاپور، انگلیس، فرانسه ،اندونزی، ویتنام و آلمان.

ژاپن از نظر جذب جهانگردان خارجی در سال 2013 رتبه 27، سال 2014 رتبه 22 در سال 2015 رتبه 14 جهان قرار داشت.

 

 

سال

تعداد جهانگردان

درصد تغییر

2010

8,611,175

26.8%

2011

6,218,752

-27.8%

2012

8,358,105

34.4%

2013

10,363,904

24.0%

2014

13,413,467

29.4%

2015

19,737,409

47.1%

2016

24,039,000

21.8%

 

آمار جهانگردان ژاپنی طی سالهای اخیر در جدول زیر قابل مشاهده می باشد. مقاصد اصلی ژاپنی ها در سفرهای سیاحتی نیز عبارتست از: ایالات متحده آمریکا، چین، کره جنوبی، تایلند و هنگ گنگ.

 

سال

تعداد جهانگردان ژاپنی

درصد تغییر

2010

16,637,224

+7.7%

2011

16,994,200

+2.1%

2012

18,490,657

+8.8%

2013

17,472,748

-5.5%

2014

16,903,388

-3.3%

2015

16,213,763

-4.1%

2016

17,116,236

+5.6%

 

  

 صنایع مهم

 

تولید صنعتی محور قدرت اقتصادی ژاپن است. تولید کالاهای الکترونیکی، ماشین الات، کشتی ، تجهیزات ابزار دقیق و خودرو زمینه هایی است که به ژاپن قدرت رقابت کم نظیر در بازارهای بین المللی داده است.

خودرو یکی از معروفترین تولیدات ژاپن است. امروزه بسیاری از اتومبیل ها در ژاپن بوسیله ربات ساخته می شوند و بیش از نیمی از آنها صادر می شوند. از معروفترین شرکت های خودروسازی ژاپن میتوان به "تویوتا" اشاره نمود که سالهاست عنوان اولین یا دومین خودروساز بزرگ جهان را  به خود اختصاص داده است. تویوتا در سال 20015 با تولید 10 میلیون دستگاه خودرو در رتبه اول، خودروسازهای دیگر ژاپنی نیسان با تولید نزدیک به 9 میلیون دستگاه در رتبه چهارم، هوندا با تولید نزدیک به 5 میلیون دستگاه در رتبه هفتم و شرکت سوزوکی با تولید نزدیک به 3 میلیون دستگاه رتبه دهم جهان را بخود اختصاص دادند.

 

ژاپن با صدور132 میلیارد دلار خودرو در سال، جایگاه دوم درجهان و از نظر واردات خودرو جایگاه چهاردهم را دارد.

 

در زمینه وسایل برقی و صنایع الکترونیکی تولیدات ژاپن از شهرت خاصی در برخوردارند. سیستم های صوتی خانگی، رادیو، تلویزیون، پخش کننده ویدئو، دوربین و همچنین قطعات رایانه ایی از تولیدات مهم این کشور است که توسط شرکتهای معروف ژاپن مانند سونی، توشیبا، پاناسونیک، جی وی سی، شارپ ، کانن و .... تولید می شوند.

ابزارالات بسیار دقیق الکترونیکی یکی دیگر از تولیدات مهم صادراتی ژاپن به شمار می رود.

کشور ژاپن طبق امار سال 2015 در صادرات ماشین آلات و تجهیزات صنعتی بعد از چین، آلمان، آمریکا، ایتالیا، در رده پنجم جهان قرار دارد.

در بخش صادرات تجهیزات اندازه گیری و سیستم های سنجش، با صادرات 15 میلیارد دلار، در بخش صادرات ماشین آلات سنگین با صادرات 38 میلیارد دلار در رتبه سوم، در صادرات تجهیزات پزشکی در رتبه هفتم، صادرات وسایل برقی رتبه هشتم، صادرات کامپیوتر و تجهیزات اداری رتبه نهم  و در صادرات تجهیزات مخابراتی و تلویزیون رتبه دهم جهان را در اختیار دارد. http://www.globalnote.jp/post-12120.html

 

همچنین صنعت فولاد از صنایع استراتژیک و مهم این کشور به شمار می آید. طبق آمار سال 2016 فدراسیون صنعت فولاد ژاپن، این کشور با تولید 105 میلیون تن انواع فولاد، پس ازچین رتبه دوم جهان را در اختیار دارشت.

در صنعت تولید برق، ژاپن در ردیف 5 کشور اول جهان قرار دارد. این کشور در سال 2015 با تولید 995 ترا وات ساعت (Twh) در رتبه پنجم جهان قرار داشت (تقریباً سه برابر تولید برق در ایران).

 

 رقابت پذیری اقتصادی

ژاپن در شاخص رقابت پذیری اقتصادی در سال 16-2015 با کسب امتیاز 5/5 از 7 در جایگاه ششم جهان ایستاد.

ژاپن زیرساخت منحصر به فرد و یکی از سالم ترین نیروی کار جهان را دارد. عملکرد اقتصادی ژاپن در شاخص های فنی و پیچیده رقابت پذیری مانند پیشرفتگی و پختگی شرکت ها (رتبه 2 جهان)، بهره گیری از محصولات و فرآیندهای منحصر به فرد تولید (رتبه 1 جهان) ، کنترل وسیع بر توزیع بین المللی کالا و خدمات خود (رتبه 2 جهان) و داشتن بهترین شبکه توزیع داخلی (رتبه 1 جهان) بسیار بالا و مثال زدنی است. علاوه بر آن داشتن موسسات پژوهشی برتر(رتبه 7 جهان)، هزینه کرد بالای شرکت ها در امر تحقیق و توسعه (رتبه رتبه 2 جهان) ، دسترسی بالا به دانشمندان و پژوهشگران برتر (رتبه 3 جهان) باعث شده است فضای اقتصادی این کشور فوق العاده خلاق و نوآور باشد. بازار کالا و خدمات مالی و همچنین نهادهای این کشور طی سالهای اخیر بهبود بیشتری یافته و به ترتیب به رتبه های 11 ، 19 و 13 جهان دست یافته اند. ژاپن همواره یکی از مشتاق ترین کشورها در استفاده از فن آوری های جدید (رتبه 13 جهان) بوده و در زمینه نفوذ تلفن همراه یکی از بالاترین نرخ های جهان (رتبه 5 ) را دارد.

با این وجود، ژاپن نیاز دارد به تدریج کارایی استفاده از نیروی انسانی و استعداد های موجود خود را که در حال حاضر عقب از اکثر کشورهای پیشرفته می باشد (رتبه 21) ارتقا دهد عمدتاً از طریق افزایش آموزش های حین خدمت، افزایش انعطاف پذیری بازار کار (مانند آسان سازی استخدام و اخراج) و افزایش مشارکت زنان در اقتصاد (رتبه 83 جهان). 

 http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2015-2016/economies/#economy=JPN

 

Index

Rank / 140

Score

Global Competitiveness Index 1-7 (best)

6

5.5

1st pillar: Institutions 1-7 (best)

13

5.5

2nd pillar: Infrastructure 1-7 (best)

5

6.2

3rd pillar: Macroeconomic environment 1-7 (best)

121

3.7

4th pillar: Health and primary education 1-7 (best)

4

6.7

5th pillar: Higher education and training 1-7 (best)

21

5.4

6th pillar: Goods market efficiency 1-7 (best)

11

5.2

7th pillar: Labor market efficiency 1-7 (best)

21

4.8

8th pillar: Financial market development 1-7 (best)

19

4.7

9th pillar: Technological readiness 1-7 (best)

19

5.7

10th pillar: Market size 1-7 (best)

4

6.1

11th pillar: Business sophistication 1-7 (best)

2

5.8

12th pillar: Innovation 1-7 (best)

5

5.5

 

 

سیستم بانکی در دنیا

کشور ژاپن درسال 2014 و 2015 از بین 20 کشور، در رده بندی بانک بین المللی بازسازی و توسعه (IBRD) ، موسسه سرمایه گذاری بین المللی(IFC) و انجمن بین المللی توسعه (IDA) و آژانس تضمین سرمایه گذاری چندجانبه (MIGA) برحسب میزان سرمایه در این نهادها ، رتبه دوم را به خود اختصاص داد.

از نظر رتبه بندی صندوق بین المللی پول،ژاپن در سال 2015  از بین 185 کشور در رتبه 24 قرار گرفت.

 

 

حمل و نقل

در ژاپن انواع مختلف وسایل نقلیه از دوچرخه گرفته تا قطار تندرو شینکانسنShinkansen  (یکی از سریعترین قطارهای دنیا) ، وظیفه جابجایی مسافر را بعهده دارند. ژاپن را می توان "کشور راه آهن" نامید؛ سالانه نزدیک به 9 میلیارد سفر با قطار در ژاپن صورت می گیرد که بالاترین نرخ در جهان است. 78 شرکت حمل و نقل ریلی در ژاپن فعال بوده و 5 هزار ایستگاه قطار در سراسر کشور وجود دارد.

در حال حاضر سریعترین قطار شینکاسن در ژاپن با سرعت 320 کیلومتر در ساعت در حال فعالیت است. قطارهای سیریع السیر در طول بیش از 42 سال فعالیت در ژاپن حتی یک حادثه منجر به تلفات انسانی هم نداشته است. در ساعات اوج، هر ساعت 15 قطار شنکانسن به حرکت در می آید که سه برابر بیشتر از فرانسه است.

علاوه بر قطار سریع السیر شین کانسن، تمامی انواع دیگر قطارها مانند LRT ، HSST(Maglev) ، AGT (قطار خودکار)، مونو ریل ، قطار شهری و مترو در ژاپن در حال استفاده می باشد. 59 درصد از تمامی سفرهای شهری توکیو از طریق قطار انجام می شود که بالاترین در جهان است. طبق آمار، در سال 2016 حدود 28144 کیلومتر خطوط ریلی در ژاپن وجود داشت. از نظر طول خط آهن، ژاپن در رتبه یازدهم جهان قرار دارد. این در صورتی است که ژاپن در مقایسه با کشورهایی مانند روسیه، آمریکا و هند وسعت کمی داشته و از این نظر شصت و دومین کشور جهان به شمار می آید.

یکی از مهمترین برنامه های ژاپن در زمینه حمل و نقل راه اندازی تجاری سریع ترین قطار جهان با سرعت 603 کیلومتر در ساعت است که قرار است تا سال 2027 توکیو را به شهر ناگویا در جنوب متصل نماید.

عواملی مانند کارآمدی اقتصادی، امنیت، راحتی، پایداری، جامعیت و امکانات جانبی باعث شده است تا راه آهن در ژاپن به حمل و نقلی کیفی تبدیل شود.

 

از آنجایی که ژاپن کشوری جزیره ای است، حمل و نقل هوایی در برقراری ارتباط بین جزایر و همچنین جهان خارج نقش مهمی ایفا می کند. ژاپن 175 فرودگاه دارد که از این نظر رده سی و سوم جهان می باشد. طبق آمار در سال مالی 2015 (آوریل تا مارس)، 117 میلیون مسافر و حدود 9 میلیون تن بار در فرودگاههای این کشور جابجا شده است.

با توجه به محصور بودن ژاپن در آب ، بنادر و حمل و نقل دریایی نقشی حیاتی در توسعه اقتصادی این کشور ایفا نموده و از اهمیت حیاتی برخوردار می باشد. ناوگان دریایی بازرگانی ژاپن بیش از 3800 فروند کشتی و تانکر با ظرفیت های مختلف از جمله 58 تانکر حمل LNG و 52 کشتی حمل خودرو دارد که از نظر بزرگی ناوگان تجاری در رتبه 16 جهان قرار می گیرد.

توکیو، یوکوهاما، کوبه، ناگویا، کاواساکی، اوساکا، چیبا، میزوشیما و توماکومای از بنادر مهم ژاپن هستند. مجموعه بندری تقریباً به هم پیوسته خلیج توکیو (متشکل از بنادر یوکوهاما،کاوساکی، توکیو و چیبا) بزرگترین مجموعه بندری ژاپن و یکی از بزرگترین ها در جهان محسوب می شود. با توجه به واردات بسیار زیاد LNG ، ژاپن بیش از 30 پایانه بندری تخلیه LNG در نقاط مختلف کشور دارد.

طبق آمار سال 2015 ، شرکت نیپون یوسن، شرکت شوسن میتسویی و شرکت کاوازاکی کیسن سه شرکت اصلی حمل و نقل دریایی ژاپن بودند. همچنین در سطح جهانی، شرکت بازرگانی میتسویی ژاپن با 110 کشتی و سهم 3 درصد جهانی در رده یازدهم شرکت های بزرگ حمل و نقل بین المللی قرار گرفت.

ژاپن با فروش بیش از 10 میلیارد دلار کشتی در سال بعد از کره جنوبی و چین در رتبه سوم جهان قرار دارد.

 

منابع طبیعی

ژاپن از نظر منابع طبیعی (بویژه مواد غذایی و انرژی های فسیلی) کمبود فراوانی داشته و همواره به مواد خام وارداتی وابسته می باشد. ژاپن یکی از وابسته ترین کشورها به انرژی های فسیلی است که تقریباً تمامی آن از خارج وارد می شود. این کشور در تولید برنج و سبزیجات خودکفاست ولی 60 درصد از سایر نیازهای غذایی خود را وارد می کند. جنگل (چوب) مهمترین منبع طبیعی ژاپن محسوب می شود. 

طبق آمار 2014، ژاپن حدود 144 میلیون بشکه ذخایر طبیعی نفت خام دارد که در مقایسه با کشورمان (با 157 میلیارد بشکه ذخایر اثبات شده نفت خام) در رتبه 79 جهان قرار می گیرد. ژاپن در سال 2015 با واردات 45 میلیارد دلار نفت خام در رتبه 5 جهان و واردات 46 میلیارد دلار گاز طبیعی در رتبه اول جهان قرار داشت.

 

شرکتهای بازاریابی و پخش کالا

صدها شرکت در زمینه تبلیغات و بازاریابی عادی و اینترنتی کالا و خدمات در ژاپن فعال هستند که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:

DENTSU INC

دنتسو ( (DNTSUبزرگترین شرکت  تبلیغاتی و بازاریابی داخلی و بین المللی ژاپن است که دفتر اصلی آن در توکیو است و از طریق بیش از 140 دفتر و شعبه در سراسر جهان مشغول ارائه خدمات نوآورانه و دیجیتال می باشد.

Symphony Marketing

MRM

BIRDMAN

Maxx Marketing

Beacon Communications

Mondo Media Networks

UltraSuperNew K.K.(USN)

Landor-Tokyo

High Concept Inc.

W+K Tokyo Lab

Ogilvy & Mather

FICC

 

 

 شرکتهای بزرگ و مهم کشور ژاپن

در ژاپن بیش از 3 میلیون شرکت ثبت شده وجود دارد که نام صدها شرکت از این میان در ردیف بهترین شرکت های جهانی قرار دارد. ذیلاً به ده شرکت برتر ژاپن اشاره می شود. 

 

شرکت تویوتا  Toyota Motor

شرکت خودروسازی تویوتا نه تنها بزرگترین شرکت در ژاپن می باشد بلکه بزرگترین سازنده خودرو در جهان نیز محسوب می شود. تویوتا اولین شرکت خودروساز در جهان بود که توانست در یک سال بیش از 10 میلیون خودرو تولید نماید. این شرکت یکی از 20 شرکت بزرگ جهان بود و ارزش آن بیش از 200 میلیارد دلار تخمین زده می شود. 

گروه مالی میتسوبیشی Mitsubishi UFJ Financial

گروه مالی میتسوبیشی بزرگترین گروه مالی و بانکی ژاپن، یکی از مهمترین شرکت های مجموعه میتسوبیشی و دومین مجموعه بانکی بزرگ در جهان می باشد که حدود دو و نیم تریلیون دلار دارایی داشته و ارزش آن در بازار بیش از 80 میلیارد دلار است.

 

گروه مالی سومیتومو میتسویی Sumitomo Mitsui Financial

گروه بانکی سومیتومو میتسویی (SMBC ) دومین گروه مالی و بانکی بزرگ ژاپن بعد از میتسوبیشی محسوب می شود که دارایی آن حدود 1 تریلیون و 800 میلیارد دلار بوده و ارزش آن در بازار حدود 60 میلیارد دلار است. اس ام بی سی نیز در سطح جهانی یکی از موسسات مالی بزرگ محسوب می شود. 

 

شرکت مخابرات ژاپن Nippon Telegraph & Tel (NTT)

شرکت مخابرات ژاپن (که در گذشته متعلق به دولت بود) از نظر درآمد یکی از بزرگترین شرکت های مخابراتی جهان است ارزش آن در بازار 61 میلیارد دلار تخمین زده می شود. این شرکت در قرن بیستم زیرساخت تلفن و مخابرات در ژاپن را گسترش داد توانست یکی از بهترین و کامل ترین زیرساخت های ارتباطی را در جهان برای این کشور به ارمغان بیاورد. یک سوم از سهام این شرکت همچنان در اختیار دولت است ولی به عنوان یک شرکت خصوصی ثبت شده است.  

 

شرکت هوندا Honda Motor

هوندا یکی از بزرگترین شرکت های ژاپن و بزرگترین سازنده موتورسیکلت در جهان می باشد که سالانه بیش از 14 میلیون موتور تولید می کند. این شرکت همچنین دومین تولید کننده خودرو در ژاپن بوده و ارزش آن در بازار حدود 63 میلیارد دلار است.

 

گروه سافت بنک Softbank

سافت بنک، دومین شرکت بزرگ مخابراتی و رقیب اصلی شرکت NTT محسوب می شود و به آقای ماسایوشی سان Masayushi Son کارآفرین بزرگ ژاپن تعلق دارد. گروه سافت بنک طیف گسترده ای از خدمات مختلف مانند تلفن همراه، اینترنت، تجارت الکترونیک، تامین مالی، بازاریابی و رسانه در ژاپن و سراسر جهان ارائه می نماید. این شرکت در شمار 100 شرکت اول جهان بوده و ارزش آن در بازار حدود 92 میلیارد دلار می باشد. 

 

گروه مالی میزوهو Mizuho Financial Group

گروه مالی میزوهو سومین گروه مالی ـ بانکی بزرگ در ژاپن و در شمار 60 شرکت برتر جهان قرار دارد. این گروه بیش از 2 تریلیون دلار دارایی داشته و ارزش آن در بازار حدود 50 میلیارد دلار می باشد.

 

شرکت نیسان Nissan Motor

شرکت خودروسازی نیسان امروزه ششمین خودروساز بزرگ جهان و یکی از بزرگترین خودروسازان در ژاپن است. با توجه به ادغام نیسان با شرکت رنو و حضور سهامداران غیرژاپنی در آن ، این شرکت امروزه شرکتی فقط ژاپنی محسوب نشده و ارزش آن در بازار بیش از 40 میلیارد دلار می باشد.

 

شرکت میتوبیشی Mitsubishi Corp

شرکت میتسوبیشی کورپوریشن فعالیت های بسیار متنوع و گسترده ای در بخش انرژی، ماشین آلات، بانکداری، مواد غذایی ، مواد شیمیایی و تامین مالی و حتی تولید هواپیمای مسافری دارد. سود سالانه آن بیش از 4 میلیارد دلار بوده و ارزش آن در بازار حدود 31 میلیارد دلار می باشد.

 

هیتاچی Hitachi

شرکت هیتاچی یکی از بزرگترین و موفق ترین شرکت ها در ژاپن و در ردیف بزرگترین شرکت های جهانی قرار دارد. محصولات الکترونیکی، ماشین آلات و تجهیزات فنی تولیدی این شرکت یکی از بهترین ها در جهان بوده و ارزش آن در بازار حدود 36 میلیارد دلار می باشد.

 

 

نمایشگاههای اقتصادی ژاپن

سالانه هزاران همایش، نمایشگاه، کنفرانس و سمپوزیوم عمومی و تخصصی در زمینه های اقتصاد، انرژی، بازرگانی، فن آوری و نوآوری های دیجیتال IT در سراسر ژاپن برگزار می شود که عموماً یکی از برترین ها در جهان محسوب می شوند. مراکز نمایشگاهی وسیع و متعددی در شهرهای مختلف ژاپن وجود دارد که عمده ترین آنها توکیو بیگ سایت، ماکوهاری مس (چیبا) ، پاسیفیکو یوکوهاما، اینتکس اوساکا، پورت مس ناگویا و مرکز نمایشگاهی کوبه می باشد. تقویم نمایشگاهی این مراکز از طریق سایت های زیر به راحتی در دسترس قرار دارد:

 

http://www.bigsight.jp/english/event 

 https://www.m-messe.co.jp/en/

http://www.pacifico.co.jp/english

http://www.intex-osaka.com/en/

http://portmesse.com/en/outline

http://kobe-cc.jp/english/

 

از عمده ترین نمایشگاههایی که بصورت سالانه یا چندسال یک بار در ژاپن برگزار می شود می توان به نمایشگاه Gastech (بزرگترین کنفرانس و نمایشگاه بین المللی گاز جهان) ،AeroSpace ، Nano Tech ، CEATEC ( فن آوری اطلاعات و ارتباطات)، Foodex ، Hospex (دارویی ـ پزشکی)، نمایشگاه جواهرات توکیو و کوبه و Gift Show اشاره نمود.

 

 

 ثبت شرکت در ژاپن

بطور اجمالی جهت ثبت شرکت در ژاپن موارد زیر مورد نیاز است:

داشتن ویزای سرمایه گذار (investor) یا مدیر تجاری (business manager)  

ثبت مهر شخصی

داشتن دفترچه حساب بانکی (موجودی حساب اولیه 5 میلیون ین )

ثبت آرم شرکت

برای درخواست ویزای سرمایه گذاری و مدیریتی نیز موارد زیر مورد نیاز است:

همراه داشتن پاسپورت

همراه داشتن کارت شناسنای خارجی (آی دی کارت)

مشخصات شرکت

ثبت جلسه سهامداران

قرارداد خرید یا اجاره دفتر برای شرکت

لیست سهامداران

ارائه طرح و برنامه کاری شرکت (business plan)

تکمیل فرم درخواست

اظهاریه تامین سرمایه شرکت

گواهی ثبت مالیاتی شرکت  

تصویری اساسنامه شرکت

 

ثبت اختراع، کالا و علائم تجاری در ژاپن

دفتر ثبت اختراع ژاپن (Japan Patent Office) نهاد مسئول و ناظر در زمینه ثبت اختراع کالا، خدمات و علائم تجاری و حقوق مالکیت معنوی در ژاپن است. متقاضیان می توانند درخواست خود را بطور مستقیم یا از طریق پست یا اینترنت به دفتر ثبت اختراع ارائه نمایند. قوانین و مراحل ثبت اختراع در وب سایت این دفتر به آدرس http://www.jpo.go.jp/index.htm موجود می باشد. این دفتر در تمامی استان های ژاپن نمایندگی دارد. علاوه بر آن مرکز ملی اطلاعات و آموزش مالکیت صنعتی (INPIT) از طریق تلفن 81335811101+ آماده پاسخگویی می باشد.

 

کانون وکلای ثبت اختراع ژاپن (Japan Patent Attorney Association) در سال 1915 تاسیس گردید که امروزه با بیش از 11 هزار عضو حقیقی و حقوقی، دعاوی تخصصی ناشی از مالکیت معنوی را پیگیری می کند.

http://www.jpaa.or.jp

http://benrishi-navi.com

ثبت شرکت یا حق اختراع (Patent) در ژاپن معمولاً از طریق شرکت یا وکلای متخصص در این زمینه آسان تر انجام می شود.

 

 

بخش گمرک

ژاپن از طریق تبادل اطلاعات بین سازمان های داخلی و سایر کشورها بطور جدی به جلوگیری از ورود و خروج مواد مخدر، سلاح گرم، اقلام مرتبط با تروریسم و محصولات ناقض مالکیت معنوی در مبادی ورودی خود اقدام نموده و قوانین سخت گیرانه ای در این زمینه ها دارد. بویژه در مقابله با نقض مالکیت معنوی بررسی های جدی در گمرکات این کشور صورت می گیرد تا اعتماد و اطمینان در جامعه خدشه دار نشود؛ مقابله با جعل علامت تجاری ثبت شده، تقلید از علائم تجاری، قراردادن علامت تجاری جعلی روی کالا یا اسناد مربوطه، فروش کالای جعلی، عدم استفاده از علائم اجباری که باید روی کالا و اسناد قرار داده شود در اولویت بوده با خاطیان برخورد شدید صورت می گیرد.

گمرک ژاپن درعین تلاش می کند برای حفظ امنیت تجارت و برقرای نظم و قانون، انجام امور اداری و گمرکی را نیز تا حد ممکن تسهیل نموده و از جمله کشورهایی است که آسان ترین و منظم ترین فرآیندهای گمرکی را دارند.

در حال حاضر بیش از 90 درصد از امور گمرکی در ژاپن بصورت الکترونیکی انجام می شود.

 

هرگونه واردات کالا به ژاپن نیازمند تسلیم اظهاریه واردات (فرم C-5020) در سه نسخه به اداره کل گمرک می باشد. لازم است اسناد ذیل به فرم اظهاریه واردات (import declaration) الصاق شود:

1.       فاکتور کالا

2.       بارنامه

3.       گواهی مبدا

4.       لیست بسته بندی، هزینه حمل، بیمه نامه و ... (در صورت نیاز)

5.       مجوزهای قانونی مورد نیاز

6.       رسید پرداخت عوارض گمرکی (در صورت شمول عوارض گمرکی به کالای مورد نظر

 

کالاهای ممنوعه

ورود اقلام زیر به ژاپن ممنوع بوده و پیگرد قانونی دارد:

1.       انواع مواد مخدر و روان گردان (تریاک، هرویین،کوکایین، حشیش، شیشه و ... )

2.       سلاح گرم، مهمات از جمله گلوله، قطعات سلاح گرم

3.       مواد منفجره (دینامیت، باروت و غیره)

4.       مواد اولیه و سازنده سلاح های شیمیایی

5.       موجودات ذره بینی، یاخته یا سلول هایی (germ) که ممکن است در bio-terrorism مورد استفاده قرار گیرد. 

6.       سکه، اسکناس، چک بانکی، اوراق بهادار و کارت اعتباری جعلی، دستکاری شده یا تقلیدی

7.       کتاب ، نقاشی، کنده کاری یا هر شی ء دیگر که منافی عفت عمومی است (ماننده پورنوگرافی)

8.       پورنوگرافی کودکان

9.       اقلام ناقض مالکیت معنوی  

 

ورود برخی اقلام نیز محدودیت های قانونی دارد و باید مجوزهای مربوط از سایر مراجع (غیر از گمرک) اخذ گردد:

 

ـ گیاهان و حیوانات قبل از ورود به گمرک باید مورد بررسی قرنطینه گیاهی و حیوانی قرار گیرند.

ـ همراه داشتن دارو و اقلام شبه دارویی فقط برای مصرف دو ماه و لوازم آرایشی برای 24 بار مصرف مجاز می باشد.

ـ ورود سلاح شکاری، تفنگ بادی، شمشیر و مانند آن بدون مجوز ممنوع است.

 

کالاهای مشمول عوارض گمرکی به 21 دسته و 97 مجموعه تقسیم می گردد که بستگی به نوع و میزان آن هزینه های گمرکی متفاوتی دارند. بطور کلی از تمامی کالاهای وارده به ژاپن عوارض گمرکی و مالیات بر مصرف (8 درصد) اخذ می گردد و بر خی کالاها مشمول عوارض و هزینه های دیگری نیز می شوند.

9 منطقه گمرکی در ژاپن وجود دارد که برای کسب اطلاعات و مشاوره بیشتر می توان با شماره ها زیر تماس گرفت یا به وب سایت گمرک ژاپن به آدرس http://www.customs.go.jp/english/index.htm مراجعه نمود:

 

·         Tokyo Customs: +81-3-3529-0700

·         Yokohama Customs: +81-45-212-6000

·         Kobe Customs: +81-78-333-3100

·         Osaka Customs: +81-6-6576-3001

·         Nagoya Customs: +81-52-654-4100

·         Moji Customs: +81-50-3530-8372

·         Nagasaki Customs: +81-95-828-8619

·         Hakodate Customs: +81-138-40-4261

·         Okinawa Regional Customs: +81-98-863-0099