امروز شنبه  ۲۵ آبان ۱۳۹۸
۱۳۹۸/۰۸/۱۲- ۱۸:۳۸ - مشاهده: ۲۵۸

دیپلماسی شهری در خدمت صلح، دوستی و مصالح مشترک بشری

سید عباس موسوی سخنگو و رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای وزارت امور خارجه در مراسم چهارمین جایزه خشت طلایی تهران گفت: دیپلماسی شهری و ارتباطات میان جوامع و شهرهای مختلف می‌تواند سازوکاری مناسب برای انتقال پیام صلح دوستی، عدالت‌طلبی و آزادگی ملت بزرگ ایران به جهانیان باشد.

بسم الله الرحمن الرحیم

حضار محترم !
با توسعة روابط بین الملل و افزایش تعاملات و همکاری‌های بین المللی و منطقه ای ظرف یک قرن گذشته، زمینه‌های نوینی برای رفع مسالمت آمیزاختلافات و منازعات میان دولت ها پدیدارگشت و دیپلماسی به عنوان یک راه حل منطقی جایگزین توسل به زور شد. با گسترش مناسبات میان ملت ها و دولت ها از یک سو و افزایش سطح آگاهی‌های سیاسی جوامع انسانی و رشد افکارعمومی، کاربرد شیوه‌های نوین دیپلماتیک نیز افزایش یافت. در واقع دیپلماسی‌های نوین پدیده‌ای مدرن در بستر جامعه جهانی است که به عنوان مکمل ِدیپلماسی سنتی وارد عرصة روابط بین الملل شده اند، چرا که به دلیل گستردگی و تنوع ِمسائل و چالش های فراروی ِجوامع بشری، دیپلماسی ِکلاسیک ِمبتنی برنظام سنتی ِدولت - ملت‌ها دیگر به تنهایی قادر به مقابله با این چالش ها نیست. دگرگونی‌های نظام جهانی در عصرکنونی موجب شده است تا دیپلماسی سنتی به عنوان فن و ابزار تعامل دولت ها به تنهائی برای تدبیر امور در شبکه پیچیده و درهم تنیده ای از روابط و کنش های چند وجهی میان انبوه کنشگران دولتی و غیردولتی کفایت نکند.
امروزه با گسترش و فراگیری دیپلماسی، دیگر دستورکار دیپلماسی صرفا ًمحدود و منحصر به دو مقولة جنگ و صلح نیست، بلکه موضوعاتی همچون توسعة انسانی، تعاملات اقتصادی و بازرگانی، تبادلات علمی و فن آوری، فقرزدائی و مقابله با چالش های جهانی مانند تروریسم و محیط زیست نیز زیر چتر دیپلماسی قرار گرفته و وارد دستورکار دولت ها و دیگر بازیگران و کنشگران عرصه بین الملل شده است. بنابراین اگر در گذشتة نه چندان دور دیپلماسی صرفا ًدر انحصار دولت ها و منحصربه اشکال دو و چندجانبه بود، امروزه طیف وسیعی از کنشگران وارد عرصه دیپلماسی شده و از ابزارهای گفتگو، مذاکره، مفاهمه و چانه زنی در ارتباط با موضوعات و چالش های مختلف استفاده می‌کنند. بدین ترتیب با ورود بازیگران جدید به عرصة دیپلماسی و فراگیری چتر دیپلماسی بر مسائل و چالش های متنوع و متکثر امروز بشر، با مقوله ای به نام دیپلماسی‌های نو پدید مواجه هستیم.
دیپلماسی‌های نوین پدیده‌ای مدرن در بستر جامعه جهانی است که به عنوان مکمل ِدیپلماسی سنتی وارد عرصه روابط بین الملل شده اند. چرا که به دلیل گستردگی و تنوع ِمسائل و چالش های فراروی ِ جوامع بشری، دیپلماسی ِسنتی و کلاسیک به تنهایی قادر به مقابله با این چالش ها نیست. از سوی دیگر با کثیری از کنشگران نوین در عرصة سیاست و اجتماع مواجه هستیم. بدون تردید مهم ترین بازیگر عرصة جامعه چه دربعد داخلی و چه درسطح بین المللی و جهانی، افکارعمومی مردم است. در واقع امروزه برخلاف یک قرن پیش که افکار عمومی و خواست عموم ِمردم محلی از اعراب نداشت و هیچگونه تأثیری در سیاست دولت ها و تعیین سرنوشت جامعه نمی‌گذاشت، امروزه مؤلفة افکارعمومی و مردم نقشی تعیین کننده در عرصة سیاست و اجتماع در هر دو سطح داخلی و بین المللی یافته است.
بدون تردید مهم ترین و برجسته ترین گونة دیپلماسی‌هایِ نو پدید"دیپلماسی عمومی"است که خود به انواع مختلف و متنوعی از جمله دیپلماسی رسانه ای، دیپلماسی فرهنگی و دیپلماسی ورزشی تقسیم بندی می‌گردد. در دیپلماسی عمومی مقوله ‌هایی همچون هنر، ورزش، دانش، فرهنگ، تاریخ و مذهب نقش کلیدی دارند و دولت ها با میدان دادن به سازمان‌های غیردولتی و مردم نهاد، زمینه ایجاد ارتباطات ورزشی، فرهنگی، علمی و هنری با سایر کشورها را فراهم می‌کنند تا برذهنیت و برداشت مردم سایر کشورها تأثیر مثبت گذارده و زمینه برای رفع اختلاف‌ها فی مابین کشورها فراهم شود. بنابر این اغراق نیست اگر ادعا کنیم دیپلماسی نوپدید مانند دیپلماسی عمومی و دیپلماسی مسیر دو یا مردم با مردم، نقش سازنده ای در تقویت صلح و دوستی میان جوامع و ملت ها ایفاء می نماید.
در بستردیپلماسی عمومی و بویژه دیپلماسی مسیردو یا همان دیپلماسی مردم با مردم، گونه‌های متنوعی از تعاملات انسانی از ارتباطات میان انجمن‌های تخصصی گرفته تا همکاری‌های رسانه ای و دانشگاهی شکل می‌گیرد. یکی از شناخته شده ترین گونه‌های ارتباطات مردمی، مقوله ای به نام خواهرخواندگی است که قدمتی در حدود یک قرن دارد، هرچند از نیمه دوم قرن بیستم به بعد بود که گسترش و عمومیت یافت و طبق برخی آمارمنتشره امروزه بیش از 2500 قرارداد خواهرخواندگی میان شهرها و پایتخت های کشورهای جهان منعقد شده تا زمینه برای تحقق "دیپلماسی شهری" فراهم گردد.
در حال حاضر طبق برخی آمار بیش از یکصدو چهل قرارداد خواهرخواندگی میان تهران و دیگر شهرهای کشورمان با دیگر پایتخت ها و شهرهای مهم از پنج قاره جهان منعقد شده است که به جز دو مورد تمامی این خواهرخواندگی‌ها مربوط به دوره چهل سالة پس از انقلاب و دوران استقرارنظام جمهوری اسلامی است. این امر مؤید آن است که جمهوری اسلامی ایران برای ارتباطات انسانی و جوامع با یکدیگر ورای مناسبات رسمی میان دولت ها، ولی به عنوان مکمل و مقوم آن اهمیت خاصی قائل است. این امریعنی اهتمام جمهوری اسلامی ایران به دیپلماسی عمومی، مردمی و شهری با دیگر جوامع و شهرهای معتبر دنیا، که به منزلة شناسائی و برقراری روابط رسمی میان جوامع مردمی است، با ذات و ماهیت پیام انقلاب اسلامی‌که همانا جاذبه و تأثیرگذاری بر مردم دنیا است نیز همخوانی دارد. در واقع هدف اصلی انقلاب اسلامی مردم ایران، انتقال پیام صلح و دوستی و تعاون و گفتمان سازی است، گفتمانِ صلح همراه با عدالت، توسعه همراه با عدم تبعیض، آزادی همراه با رعایت حقوق مردم.
دیپلماسی شهری و ارتباطات میان جوامع و شهرهای مختلف می تواند سازوکاری مناسب برای انتقال پیام صلح دوستی، عدالت طلبی و آزادگی ِملت بزرگ ایران به جهانیان باشد. با انجام پروژه‌های و برنامه‌های مشترک در قالب قراردادهای خواهرخواندگی یا اقسام دیگر دیپلماسی مردم با مردم همانند ابتکار"خشت طلائی تهران" و دیگر همکاری‌های مردمی در عرصه‌های آموزشی، زیست محیطی، فرهنگی و هنری و ورزشی؛ می توان درتقویت و تحکیم صلح و دوستی و تحقق مصالح مشترک بشری نقش ارزنده ای ایفاء کرد.
وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی ایران، همانند بسیاری از کشورهای پیشرفته و توسعه یافته درعرصة دیپلماسی و سیاست خارجی، اهتمام خاصی نسبت به پیشبرد انواع دیپلماسی‌های نو پدید به خصوص دیپلماسی عمومی و فرهنگی مبذول نموده و اساسا ً تشکیل مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه ای ذیل مسند ِسخنگوئی وزارت امورخارجه نشانگر اهمیت موضوع و جهت گیری دستگاه سیاست خارجی به سمت کاربستِ بهینة دیپلماسی‌های نو پدید ازجمله دیپلماسی عمومی، فرهنگی، گردشگری، علمی و دانشگاهی و همچنین دیپلماسی ورزشی است. وزارت امورخارجه می تواند نقش محوری در هماهنگی، یکپارچه سازی و انسجام میان بخش های مختلف مرتبط با موضوع دیپلماسی عمومی و دیپلماسی شهری ایفاء نماید تا با هم افزائی بیش تر بتوان از این ظرفیت به نحو مطلوب تری در راستای تحقق منافع عامه مردم و مصالح مشترک بشری بهره برداری نمود.

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است

امتیاز شما